Tante Ellij (5)

Zingen bij The Melody Sisters was een hobby. Overdag werkte Ellij tot haar huwelijk bij De Groot & Co op Herengracht 50-52. Een confectieatelier waar kleding klaargemaakt werd voor modeshows.

Zelf noemde de Groot & Co zich een ‘japonnenfabriek’. De confectie-industrie was grotendeels in joodse handen. Amsterdamse ateliers zaten vooral in de jodenbuurt. Duitse confectionairs, op de vlucht voor Hitler, vestigden zich in grachtenpanden die in de crisisjaren onbetaalbaar waren. Expeditieruimte in de kelder, directiekamers op de beletage, daarboven de ateliers en op zolder de stoffenvoorraad.

De Groot en Co was al in 1921 hier gevestigd en doorstond de oorlog.

 

4 nov 2021 – 3495

 

Coronaprotest (2)

Met de keurige jongeman voerde ik een prettig gesprek. Hij kon goed vragen stellen. Wel op een manier die mij bekend voorkomt van Jehova-getuigen. Ook die zien er altijd keurig uit.

De keurige jongeman kwam al vrij snel met het evangelie van Forum voor Democratie op de proppen. The Great Reset die vanuit het World Economic Forum in Davos is gepland, het coronavirus dat als middel wordt ingezet en de neocommunisten die het volk gaan knechten.

Ik deed een ontzenuwpoging maar zijn geloof was onwrikbaar. We gaven elkaar een hand, ik bleef staan en hij ging protestmarcheren. De complotmist in.

 

5 okt 2021 - 3478

Coronaprotest

Ik wilde het weleens meemaken. En voor het eerst deed een groep linkse mensen mee. Dus toog ik, alle antiwappiegeluiden in de media negerend, gisteren naar de Dam.

De linkse groep, die zich op het Beursplein had verzameld, was al naar de Dam vertrokken waar ik haar niet kon terugvinden. Voor de Bijenkorf aanschouwde ik de bonte menigte. Op een paar vlaggen van het nazistische Voorpost na zag ik geen extreemrechtse uitingen.

Naast mij stond een keurige jongen van rond de dertig. Half Ethiopisch, zo bleek naderhand. ‘Bent u hier voor het eerst?’ Ik knikte. ‘Ik voor de tweede keer.’

 

4 okt 2021 - 3477

Nescio

‘Ik weet het niet’, was het pseudoniem van schrijver-zakenman Frits Grönloh (1882-1961). Hij werd vooral bekend met zijn verhalen De uitvreter, Titaantjes en Dichtertje.
In zijn biografie schotelt Lieneke Frerichs je een wonderlijk leven voor. Van een man die worstelde met zijn rol in het bestaan – liever kunstenaar dan burgerman – en met de liefde. En dat tegen de achtergrond van het Amsterdam in de eerste helft van de 20ste eeuw, met verschillende uitstapjes.
Ik ben pas op een vijfde van het boek, maar ik kom zulke aardige passages tegen dat ik mijn lezers daar nu al geregeld mee ga lastigvallen.

 

19 juli 2021 – 3433

Overval

Groot nieuws op Twitter en daarna op de standaard nieuwssites. Een gewapende overval in Amsterdam-Noord, waarna de daders in verschillende auto’s de stad uit vluchtten.

De politie zette een klopjacht in die eindigde in een weiland bij Broek in Waterland. De getoonde privébeelden van bewoners liepen synchroon met schietpartij en arrestaties.

Agenten met pistolen tegenover jonge gastjes met machinegeweren. Zoals in de jaren dertig Al Capone ook de New Yorkse politie regelmatig aftroefde. In een decor waar je Swiebertje zou verwachten die achternagezeten werd door Bromsnor.

Al snel begon het etnisch speculeren. Want ja, zoiets doen ‘gewone’ Nederlanders niet, toch?

 

19 mei 2021 – 3396

Vondelpark

Ze had ‘s middags met een vriendin afgesproken in het Vondelpark. Begin van de avond gingen op sociale media beelden rond van jongeren die in het park een feestje aan het bouwen waren. Ik appte haar en vroeg of ze ook nog had gedanst. ‘Haha, heerlijk. Er was een vet groot feest. Mensen kwamen in opstand.’

Op Twitter stroomden berichten binnen. De voorstanders waren opgetogen over de herwonnen vrijheid. De tegenstanders repten van ‘asociaal’ en ‘ik hoop dat jullie allemaal corona krijgen’. Het weerspiegelt wat eigenlijk in politiek Den Haag had moeten plaatsvinden. Een open discussie over wat maatregelwijsheid is.

 

22 feb 2021 – 3345

Lunchroom

Ze bestaan nog, lunchrooms. De Nieuwe Rai op het Europaplein, sinds 1969, voldoet aan alle voorwaarden. Je kunt zitten aan een van de nephouten tafeltjes, waar spatschermen tussen staan. Of aan de gigantische vitrine midden in de zaak, waar fricandeau, pekelvlees, ossenworst en al het andere beleg is uitgestald.

Een zwaarlijvige vaste klant, aan zijn kleding te zien huisschilder van beroep, complimenteert de eigenaar dat hij nog steeds bestaat. ‘Het is toch allemaal flauwekul. Maar wat doe je eraan? Ze zeiden eerst tot september. Ik denk dat het juni wordt.’

De eigenaar houdt wijselijk zijn mond. De klanten luisteren mee.

 

9 okt 2020 – 3254

Kubusbank

Dit weekend overleed ontwerper Jan des Bouvrie. Hij beleefde in 1969 zijn doorbraak met de ‘kubusbank’, in opdracht van meubelfabriek Gelderland. Het markeerde in wooninrichtingsland de trend van saai burgerlijk naar modern design.

Ik ben dertig jaar bezitter geweest van zo’n bank, een fraaie combinatie van stijl, eenvoud en zitcomfort. Op 2 januari 1986 zat ik in alle vroegte voor de deur van een chique en trendy meubelzaak aan de Michelangelostraat in Amsterdam-Zuid. Die stuntte traditiegetrouw met waanzinnige nieuwjaarsaanbiedingen.

Voor honderd gulden bemachtigde ik een tweedehands kubusbank met versleten bruine veloursbekleding. Na herstoffering in zwart leer was hij weer als nieuw.

 

5 okt 2020 – 3250

Zwagerbier

In mijn Amsterdamse stameetcafé Kobalt, dat door corona nog steeds spaarzaam is gevuld, bestel ik een 0.0-bier. De oberes heeft nog één exemplaar van een bijzonder merk in de aanbieding. Brothers in Law 0.5 is bijzonder smakelijk, misschien wel het lekkerste alcoholarm bier dat ik ooit proefde.

De brouwerij is pas een jaar oud en gevestigd in de Jordaan. De oprichters, zwagers van elkaar, hebben alle drie ervaring in de bierwereld. Het opzetten van een nieuw biermerk lijkt me behoorlijk risicovol. Zeker nu de horeca half op zijn gat ligt.

Een beetje reclame kunnen ze dus wel gebruiken. Bij dezen.

 

24 sept 2020 – 3243

Prinsengracht (2)

Tenslotte vraagt de oberes of ik mijn contactgegevens wil achterlaten. Als ik dat weiger, zegt ze laconiek dat het geen probleem is. Zo van: ik heb het ook niet verzonnen. Later vertelt ze dat negentig procent van de mensen het wel doet.

Contactgegevens, quarantaineplicht, noodwet: onze regering zoekt steeds meer de rafelranden van de democratische rechtstaat op. Je kunt op het standpunt staan dat wat vadertje Rutte bedenkt, goed is voor ons allemaal. Waar lijdzaamheid toe kan leiden, hebben we driekwart eeuw geleden gezien.

‘Dat het nooit meer mag gebeuren,’ zeggen we op 4 mei. Elke coronadag is waakzaamheid geboden.

 

13 aug 2020 – 3214

Prinsengracht

In de schaduw op het terras aan de gracht is het goed uit te houden, zeker met een dubbele espresso, koud water en een cheesecake. Het is opvallend stil in de stad. Een enkel bootje op het water, af en toe een plukje toeristen.

De oberes van De Vergulde Gaper praat mij bij over het nieuwe coronaregime dat tijdens onze Praag-week van kracht is geworden. ‘Je mag niet zomaar aan een tafeltje gaan zitten. Ik moet vragen of u klachten heeft en/of u in contact bent geweest met iemand die klachten heeft. En wilt u uw contactgegevens aan ons doorgeven?’

 

12 aug 2020 – 3213

Corona (18): Mapje

Voor het eerst sinds het pandemiecircus reis ik met de trein. De uitgestorven parkeerplaats in Anna Paulowna markeert de OV-schaamte. Het geringe aantal passagiers maakt van de hele trein één grote stiltecoupé.

Het dragen van mondkapjes wordt niet door iedereen even serieus genomen. Hier en daar zie je mensen, na even schichtig om zich heen te hebben gekeken, het mapje onder de kin trekken.

Op de NS-routeplanner staat dat, mocht ik overstappen op het Amsterdamse GVB, ik een gezichtsmasker moet dragen (wat overigens niet waar blijkt). Amsterdam als braafste jongetje van de klas, ik kon me dat ook niet voorstellen.

 

3 juli  2020 – 3192

Tante Nel (1931-2020)

Ruim vijftig jaar woonde tante Nel in een torenflat aan de Sloterplas. Daar ging ze in warme zomers geregeld zwemmen en in koude winters schaatsen.

Vandaag strooien we als neven en nichten – zelf had ze geen kinderen en haar man was haar heel lang geleden voorgegaan – haar as uit op een eiland voor de flat. Om de beurt gieten we wat van het lichtgrijze poeder in het troebele water.

Zij was de laatste zus van mijn vader die nog leefde. Met haar overlijden is een generatie heengegaan. Bij de koffie komen de verhalen los. Over hoe ingewikkeld ze allemaal waren.

 

18 juni  2020 – 3181

#UvAtoo

Bij ‘mijn’ universiteit is een geval van grensoverschrijdend gedrag jarenlang onder de pet gehouden. Vrouwelijke studentes bij de masteropleiding Conservering en Restauratie aan de UvA werden stelselmatig geïntimideerd, kregen seksuele toespelingen om de oren en werden ongevraagd betast. De docent sprak bijvoorbeeld over papier maché als ‘net sperma’.

Een universiteit is in de kern een sociale gemeenschap, ook al is dat door de grootte geleidelijk aan minder geworden. Veiligheid dient daar voorop te staan. Hoe bestaat het dat een bestuur en de decaan niet ingrepen? Wat mij betreft mogen zij, net als de docent, opsodemieteren.

Dat zal ongetwijfeld niet gebeuren.

17 juni  2020 – 3180

Pontkapje

Bij het betreden van de IJ-pont naar het CS in Amsterdam doet iedereen zijn mondkapje voor. OV-regels zijn OV-regels, ook al vertoeft het gros van de passagiers in de coronaluwe buitenlucht.

Aan de loopplank wordt nauwlettend gecontroleerd door twee BOA’s. Dat ik het kapje alleen over mijn mond heb getrokken - mag ik een beetje fatsoenlijk ademhalen, ja? – is geen probleem.

Op de terugreis wordt een moeder met kleuter maar zonder mondkapje categorisch geweigerd. Boos en hoofdschuddend wil ze afdruipen. ‘Ik heb er nog een voor je!’ roep ik. Dankbaar rijdt ze de pont op.

Samen overwinnen we corona, toch?

16 juni  2020 – 3179

Stadsgesprek (2)

In De stad is een gesprek. Terugblik op mijn leven biedt historicus Richter Roegholt (1925-2005) een kijkje in de wereld van journalistiek, kunst en literatuur in het naoorlogse Amsterdam.

Dat verhaal vangt aan na de Bevrijding, als hij een kamer huurt op Nieuwe Herengracht 35. De hoofdhuurder is Jan Kolthek, zoon van de vermaarde vrije socialist Harm Kolthek en redacteur van het anarchistische weekblad Socialisme van onderop. Op de verschillende verdiepingen van het voor- en achterhuis is het een komen en gaan van bekende en minder bekende kunstenaars, schrijvers, bohemiens en uitvreters.

Een mooi en onwrikbaar tijdsbeeld voor de liefhebbers.

26 mei 2020 – 3168

Stadsgesprek

Amsterdam is eindelijk weer van ons, hoor je Amsterdammers in coronatijd tevreden verkondigen. Op een zonnige Hemelvaartsdag laten we ons – Amsterdammer en niet-Amsterdammer – per fiets rondleiden door een geboren Hagenees.

Vriend E. is samen met zijn van oorsprong Groningse partner niet alleen al tientallen jaren in de stad woonachtig, hij bouwt er ook letterlijk aan mee. Via de Amsterdamse school van de Spaarndammerbuurt belanden we in de Houthavens, waar hij met zijn firma verschillende nieuwbouwprojecten heeft verwezenlijkt.

Dezer dagen lees ik De stad is een gesprek, herinneringen van stadshistoricus Richter Roegholt (2003). Aan dat gesprek namen wij ook even deel.

25 mei 2020 – 3167

Nel Graafstal-Lankester (1931-2020)

Begin jaren zestig liep uitgever Geert van Oorschot opgewonden de Amsterdamse kunstenaarssociëteit De Kring binnen. 'Ik heb nou toch een prachtmanuscript ontvangen,' vertelde hij aan iedereen die het wilde horen.

Het bleek te gaan om Bij nader inzien, een Bildungsroman geschreven door de volkskundige J.J. Voskuil. De anekdote hoorde ik uit de eerste hand van mijn tante Nel, die toen begin dertig was en die net als de romanpersonages in de naoorlogse jaren student was geweest.

Gisteren werd ze gecremeerd. Ik las een korte passage voor uit Bij nader inzien. Over Maarten en Henriette in de tram. Het was mieters.

18 feb 2020 - 3105

Proefgeluk

Na de matige film Marriage Story – wat een gelul, Woody Allen is er niks bij, wel een ijzersterke rol van Scarlet Johansson – wandelen we door de Plantagebuurt naar een dinergelegenheid. Het eetcafé is stampdruk en het beoogde restaurant wordt volledig op de schop genomen.

Op het Kadijksplein zien de uitspanningen er niet bepaald uitnodigend uit. We beproeven ons geluk bij A Tavola. Een traditioneel Italiaans restaurant waar alleen al het voorgerecht – een mix van de antipastikaart plus nog wat – een regelrechte smaaksensatie is. Die houdt aan tijdens het hoofdgerecht, waarbij een fruitige pinot grigio wordt geserveerd.

Zo proeft geluk dus.

23 dec 2019 – 3069

IJsmeisje

Het is druk aan de ijsbar op de warme namiddag bij de pont. De jonge serveerster laat zich niet opjutten door de groeiende rij. Rustig en zwijgzaam vult ze de hoorntjes en maakt ze tussendoor milkshakes.

Als ze voor mij een hoorntje samenstelt, vraagt ze plotseling: 'Heeft u een leuke dag gehad?' Aangenaam verrast, antwoord ik bevestigend en zeg ik dat er nog enkele leuke dingen op stapel staan.

'En jij?' informeer ik terug. Ze heeft een lange dag gehad, maar vanavond is ze vrij. 'Straks lekker uitgaan, zeker.' Ze glimlacht en knikt. 'Dan wens ik je een mooie avond.'

2 sept 2019 – 2992