Doolhof

Voor het laatste adres waar ik een exemplaar van ‘Loes’ moet bezorgen, rijd ik naar het Haarlemmerplein, in het hart van Amsterdam. Ik parkeer de auto op een verlaten taxistandplaats, zet de knipperlichten aan en ga op zoek naar nummer 24.

Ik steek de straat over, zoals mijn digitale plattegrond verordonneert. Nr. 28, 26… hee, waar is 24? In plaats daarvan staat een schutting, tegen het spoor aan. Is het pand afgebroken?

Om de hoek daarvoor tel ik 42, 44, 46… De nieuwbouw aan de overkant dan, bij de auto? Dat begint met 34. Ariadne, help me uit het Haarlemmerdoolhof!

 

17 juni 2021 – 3415


Trek & Trees

Even iets naar het buitenland versturen, is er niet meer bij. Ik was een half uur bezig met een brievenbuspakketje naar Amerika verzendklaar maken. Ik moest alle adresgegevens inclusief het emailadres van geadresseerde en mij als afzender vermelden. Ook willen ze weten wat erin zit, wat de waarde ervan is en hoe zwaar het is.

Er zal vast een reden voor deze administratie zijn, zoals het onderscheppen van bom-, poeder- en andersoortige aanslagbrieven. Tegelijkertijd brengen de postbedrijven zo miljoenen netwerken in kaart, gegevens waarmee bijvoorbeeld kwaadwillige regimes tegenstanders kunnen trekken en trezen.

Wordt een pakketje van een niet-gevaccineerde ook ontsmet?

 

15 juni 2021 – 3414


Uitgever

Nu ik eigen uitgeversbaas ben, komt er de nodige rompslomp op me af. Zeker nu de boeken van Loes klaar liggen voor de verkoop.

Prioriteit heeft de bevruchting van de media. Gestaag werk ik het lijstje af, dat mijn literaire agent heeft opgesteld. Kranten, radio, televisie, internet: elke redactie die zich professioneel en serieus bezighoudt met nieuwe boekuitgaven, krijgt een recensie-exemplaar. Daar hoort natuurlijk ook nog een aanbiedingsbrief bij.

Vouwen, etiketten en postzegels plakken, naar de brievenbus: het hoort er allemaal bij. Hebben ze door dat Morgenstrand een eenmanszaak is? Ongetwijfeld wel als ze m’n nieuwe website (morgenstrand.nl) hebben bezocht.

 

14 juni 2021 – 3413


Niemandstijd

Altijd als een nieuw boek van de pers rolt – deze week is dat voor de vierde keer – breek er een niemandstijd aan.

Ik raak in een geestestoestand waarbij er niks meer uit mijn handen komt. Met niks bedoel ik dan: iets waarbij ik mijn hoofd moet gebruiken. Het is een mengeling van euforie en onbestemdheid.

Even geen hersenwerk dus, maar in de tuin werken, naar de supermarkt voor postzegels en daarna de eerste presentexemplaren versturen. Tussendoor pak ik het boek weer op en lees ik een stukje. Zullen ze, de lezers, het straks wel leuk vinden? Onzekerheid, ook dat nog.

 

11 juni 2021 – 3412

En toen was er… het boek!

Briefje: pallet in de tuin.

De bezorger heeft niet de moeite genomen om mij te bellen. Ik snijd het plakplastic om de acht dozen weg en sjouw één doos naar binnen. Als ik hem open, glimlacht Loes mij in tweevoud tegemoet.

Vol spanning blader ik het boek door. De eerste bladzijden, de lopende tekst, de bladspiegel, de fotokaternen. Het ziet er goed uit. Het boek eindigt op blz. 160. Hè, 160??

Meteen bel ik mijn grafisch vormgever. ‘Het boek houdt op bij 160!’

‘Staat er alles erin?

‘Dat wel.’

‘De fotopagina’s zijn niet genummerd, weet je nog?’

Gelukkig. Héél gelukkig!

 

10 juni 2021 – 3411

Zwarte veder

Er ligt een veer op mijn terras. Een grote zwarte veder. Wie heeft er een achterlaten? Ik vermoed dat het een kauw is geweest. Die doen zich hier en famille te goed aan het strooigoed.

Al is het hartje zomer, restjes brood verdwijnen bij mij alleen in de groencontainer als ze beschimmeld zijn. Over het algemeen gaat het er gemoedelijk aan toe bij de kruimelpartij. Ook tussen de kauwen, die in mijn afwezigheid aan het vechten moeten zijn geweest.

Een veer die gelaten is, steek je niet meer terug. Hooguit in de kont. Maar dat is voor andere 100 Woorden.

 

9 juni 2021 – 3410

A.L. Snijders (1937-2021)

Een goed idee van een ander gebruiken is geen jatwerk maar een eerbetoon. Vooral in de kunsten komt het geregeld voor, met soms nog mooiere resultaten.

Het idee van 100 Woorden heb ik geleend van A.L. Snijders. Hij schreef al jaren zeer korte verhalen (ZKV’s) over van alles en nog wat. Alledaagse dingen, autobiografische bespiegelingen, literaire wetenswaardigheden, huis-, tuin- en keukenzaken. Die verstuurde hij aan vrienden, bekenden en belangstellenden.

Ik vond en vind het nog steeds een prachtidee. Ik wil Peter Müller dan ook enorm bedanken daarvoor. En al schrijvend aan een nieuw verhaal het hiernamaals betreden: ik teken ervoor.

 

8 juni 2021 – 3409

 

Mondkapjesmiljonair

Het crisisverdienmodel van de inmiddels veel te bekende mondkapjesmiljonair Sywert van Lienden is van alle tijden. Hoeveel oorlogen zijn er niet gevoerd waarbij het toucheren van geld belangrijker was dan het overwinnen van de tegenstander? En hoeveel oorlogen – denk aan het Midden-Oosten – worden niet in stand gehouden omdat te veel partijen er flink aan verdienen?

De oplossing voor de Sywerts van deze wereld is wat mij betreft: pak ze daar waar het echt raakt en dat is de portemonnee. En plaats ze eeuwig op een zwarte lijst voor overheidsaanbestedingen en- functies.

Oja, en de verantwoordelijke bewindspersoon mag er ook op.

 

7 juni 2021 – 3408


Dik

Waarom zijn biografieën zo dik? De laatste tien die ik gelezen heb, tellen vrijwel allemaal rond de 500 pagina’s. Die van Wolkers door Onno Blom is zelfs twee keer die omvang.

‘Tegenwoordig beschrijven ze elk kopje thee dat de hoofdpersoon met iemand drinkt,’ zegt een kennis, tevens hoofdredacteur van een geschiedenistijdschrift. We komen tot de conclusie dat het streven naar volledigheid vaak omgekeerd evenredig is met de leesbaarheid.

Voor mijn biografie van Trien de Haan had ik 250 pagina’s nodig. Die van Loes Hamel bedraagt 150 pagina’s. Over slank gesproken… Al wordt haar levensverhaal ook verteld via dertig pagina’s foto’s.

 

4 juni 2021 – 3407

Loes gaat rond

De persberichten zijn de deur uit. Mijn PR-dame heeft alle kranten, tijdschriften en radio- en televisieprogramma’s benaderd. ‘Jongens, Loes komt eraan, het leukste zomerboek van 2021’ of zoiets. Bij de media moet je nu eenmaal altijd overdrijven. Of het nu gaat om het geluk van Nederland, het gevaar van corona of de dramatische staat van het Nederlands Elftal.

Gisteren kreeg ik een verzoek van een groot dagblad. Of ik een drukproef beschikbaar had. Een paar uur na het toezenden kwam het bericht: ze gaan twee pagina’ s vrijmaken in de zaterdagbijlage van 19 juni, het weekend van de boeklancering. Mieters!

 

3 juni 2021 – 3406

Corona (43): Kinderslachtoffers (2)

Vanaf het begin van de coronapandemie, in het voorjaar 2020, werden kinderen als de grote verspreiders van Covid19 gezien. Zo ging het met griep en verkoudheid ook, hoorde je dan. Terwijl aan de andere kant corona beslist niet mocht worden vergeleken met een griep, hooguit een van de buitencategorie.

Kinderen werd meteen verteld dat ze beslist op gepaste afstand van opa en oma moesten blijven. Knuffelen was al helemaal uit den boze. Pedagogen, psychologen en psychiaters waarschuwden tevergeefs wat zo’n niet onderbouwd etiket van super spreader met kinderen doet.

Ze kregen gelijk. Het zijn hoofdzakelijk de volwassenen die elkaar besmetten.

 

2 juni 2021 – 3405


Corona (42): Kinderslachtoffers

Het is alweer ruim een maand geleden dat ik 100 Woorden aan corona wijdde. Niet dat er niets te melden viel. Ik heb me regelmatig geërgerd aan onzin en nepnieuws.

Van Willem Engel c.s., zult u denken? Die volg ik helemaal niet. De laatste tijd bericht mijn voormalige lijfkrant de Volkskrant over kinderen in de coronaknel. Interviewtje hier, portretje daar, pijnlijk gevalletje zus, meevallertje zo.

De wetenschapsjournalisten houden zich angstvallig stil. Terwijl er al maandenlang evidence-based informatie op tafel ligt. Over grootschalige depressieklachten, ontwikkelingsachterstanden, gezinsmishandeling, armoede.

Kinderen worden nauwelijks ziek en zijn nauwelijks besmettelijk. Ze betalen wel een gigantische prijs.  

 

1 juni 2021 – 3404

Laurel Canyon (2)

De schoonheid van de documentaire – Echo of the Canyon heet hij eigenlijk – zag ik in twee dingen.

Ten eerste hoe die kruisbestuiving in zijn werk ging. Roger McGuinn (The Byrds) luisterde naar de elpee Rubber Soul van The Beatles, pakte zijn gitaar, schreef een song en kwam tot de ontdekking dat het heel Beatles-achtig klonk. Of andersom. Je deelde wat je had of wat je kon. Zo ging het ook toe in het Amsterdam van de jaren zestig.

Ook mooi was hoe Jakob Dylan met een keur van topmuzikanten een aantal songs uitvoerde. Onder het goedkeurend oog van de makers.

 

31 mei 2021 – 3403

Laurel Canyon

Midden jaren zestig vond een interessante kruisbestuiving plaats tussen Britse en Californische popmuziek. In Engeland maakten The Beatles, The Rolling Stones, The Kinks en Cream furore. Aan de Amerikaanse westkust kwamen interessante bands op als The Byrds, The Beach Boys, The Mamas and the Papas en Buffalo Springfield.

Laurel Canyon, een documentaire van Jakob Dylan  – de zoon van en zelf ook begenadigd singer-songwriter – laat zien hoe in de gelijknamige vallei bij Los Angeles veel toonaangevende popartiesten bij elkaar woonden. Een creatieve en geestverruimende muzikantengemeenschap, waar ook The Beatles, Eric Clapton (Cream) en Graham Nash (The Hollies) aanschoven en ideeën opdeden.

 

28 mei 2021 – 3402


Shell

De rechtbank Den Haag heeft Shell bevolen om zijn CO2-uitstoot eind 2030 terug te brengen tot 45% van het niveau van 2019. Een grote overwinning voor de zeven organisaties en 17.000 personen die de zaak hadden aangespannen.

Tegenstanders van een stringent klimaatbeleid – je kunt wel raden waar je die moet zoeken – roepen dat de rechter zich niet met de politiek mag bemoeien. Ik heb geen rechten gestudeerd, maar snap meteen dat dit argument geen hout snijdt.

Opwarming van de aarde brengt fundamentele grondrechten in gevaar zoals recht op leven en op een ongestoord gezinsleven. Mijn vraag: wat zijn de sancties?

 

27 mei 2021 – 3401


Loes komt eraan

Een ‘zonnekind’, werd Loes Hamel door haar moeder genoemd. Dat is net even wat anders dan een zondagskind. Een zonnig karakter had ze zeker. Maar dat het leven haar kwam aanwaaien en altijd goed gezind was, kun je op grond van mijn biografie niet zeggen.

Op de eerste dag van deze zomer ligt het levensverhaal van Loes in de winkel. Het weekend daarvoor is de aftrap. In Hoorn, waar ze de eerste jaren als verpleegster werkte, regelmatig te kermis ging en in een cafeetje te vinden was.

Hopelijk wordt het een zonnige dag. Vanaf de boektafels zal zonnekind Loes stralen.

 

26 mei 2021 – 3400

Drukknop

Het opvallendste nieuws vandaag is niet dat het inrichten van een testsamenleving overbodig en duur is, of dat Pieter Omtzigt nog vier maanden ziek thuis zit (tussen deze twee berichten bestaat geen verband).

Nee, het blijkt dat veel drukknoppen voor fietsers bij stoplichten geen functie hebben. Hoe vaak heb ik niet ettelijke keren en extra lang op die knop gedrukt in de hoop dat het fietserslicht op groen sprong. Vergeefse moeite, in de meeste gevallen.

De knop is vooral bedoeld om je het gevoel te geven dat je ergens controle over hebt. Zie die teleurstelling maar eens meester te worden.

 

25 mei 2021 – 3399

Levensverhalen (57)

Halverwege de eerste klas kwam ik op een nieuwe school terecht. Het Casimir Lyceum huisde in een nieuw kubusachtig complex, met een grote hal die tevens dienst deed als Amstelveense concert- en theaterzaal.

Spoedig bleek dat ik een behoorlijke leerachterstand had. Kennelijk werd in het zuiden minder precies lesgegeven. Dat was merkbaar op mijn voorjaarsrapport, waar nogal wat onvoldoendes op prijkten.

Andere boeken, andere klasgenoten, andere leraren: het duurde zeker tot aan de zomer voordat ik mijn draai had gevonden. En daarna belandde ik in weer een andere klas.

Na de brugklas bleek ik toch goed genoeg voor het gymnasium.

 

21 mei 2021 – 3398

Hup, Loes!

Om een boek te promoten kom je niet ver meer met een folder, advertentie of, als de slappe was toereikend is, een radiocommercial. De sociale media hebben tegenwoordig een belangrijke plaats in de mediamix.

‘Loes’ is al jaren op Facebook, sinds kort op Twitter en nu ook op Instagram(@loesjehamel). Dochter helpt me met het optuigen van de presentatie. Daarna gaat ze haar eigen netwerk opporren voor een snellere naamsbekendheid.

Zal ik mijn 100 Woorden-netwerk inschakelen ter promotie? Daar ben ik daar niet zo van. Allez, voor deze keer. Zegt het overal voort en promoveer ‘Loes’ tot Zomerboek van 2021!

 

20 mei 2021 – 3397

Overval

Groot nieuws op Twitter en daarna op de standaard nieuwssites. Een gewapende overval in Amsterdam-Noord, waarna de daders in verschillende auto’s de stad uit vluchtten.

De politie zette een klopjacht in die eindigde in een weiland bij Broek in Waterland. De getoonde privébeelden van bewoners liepen synchroon met schietpartij en arrestaties.

Agenten met pistolen tegenover jonge gastjes met machinegeweren. Zoals in de jaren dertig Al Capone ook de New Yorkse politie regelmatig aftroefde. In een decor waar je Swiebertje zou verwachten die achternagezeten werd door Bromsnor.

Al snel begon het etnisch speculeren. Want ja, zoiets doen ‘gewone’ Nederlanders niet, toch?

 

19 mei 2021 – 3396


Boek & Blut

Komende dagen ga ik weer voor uitgever spelen en de eerste oplage van mijn biografie van Loes Hamel vaststellen. Meestal wordt die afgestemd op de interesse van de boekhandels. Die is vooralsnog bescheiden. Kleine winkels bestellen één exemplaar van Loes, grotere drie tot vijf. Waarschijnlijk bedraagt de eerste druk niet meer dan duizend.

Als elk van de 1100 boekhandels in Nederland één exemplaar zou aanschaffen, kan ik al laten bijdrukken. Alleen, heel veel boekhandels hebben het zwaar. Ze zijn vanwege het onnavolgbare coronabeleid allang door hun reserves heen.

Nu maar duimen dat ze de komende weken wat schade kunnen inhalen.

 

18 mei 2021 – 3395

Eilandspolder

Schaatsen deed ik er al regelmatig. Dit keer wandel ik met goede vriendin S. de prachtige Eilandspolder in hartje Noord-Holland rond. Ze heeft voor het eerst een verrekijker bij zich, ‘want ik ga wel met een vogelkenner op pad’.

Vanuit West-Graftdijk lopen we langs en over de binnendijk naar het lintdorpje Driehuizen, waar je een kanon kunt afschieten. We zien kieviten buitelen, tureluurs kwetteren en een enkele lepelaar in een poeltje z’n kostje opslurpen.

In Groot-Schermer serveert de plaatselijke dorpskroeg een vorstelijke lunch. Via Noordeinde en Graft lopen we tussen de grutto’s weer autowaarts. Van natuurschoon krijg ik nooit genoeg.

 

17 mei 2021 – 3394


Texel

Wat dichtbij is, is vaak ver weg. Als Wieringer heb ik maar één keer een bezoek aan Texel gebracht. Terwijl het hemelsbreed nog geen twintig kilometer is.

Om tien uur arriveren we op het eiland en maken we een vogelrondje. Eerst per fiets en daarna te voet. In de Mokbaai foerageert een keur aan vogels. Lepelaars, zilverplevieren, eidereenden, grutto’s, tureluurs, sternen en allerlei soorten meeuwen. Boven het riet spiedt de kiekendief naar pulletjes.

In de duinen hebben de zangers het hoogste woord. Zwartkopjes, grasmussen, fitissen, kneutjes en natuurlijk de onvergetelijke nachtegalen. Die ziet je niet maar je hoort ze onmiskenbaar.

 

11 mei 2021 – 3393

Heruitvinden

Volgens de Volkskrant zal Mark Rutte zichzelf moeten heruitvinden, wil hij nog kans maken op een nieuw premierschap. Ik weet niet welke Rutte-variant inmiddels aan de orde is: Rutte 2.0, 3.0, 4.0?

De heruitvinding kan hoogstens gelden voor zijn ontwikkeling als politicus. Ik maak me sterk dat pathologisch geheugenverlies niet ook een genetische component heeft. Dan kun je uitvinden wat je wil, maar je krijgt steeds dezelfde Rutte. Hooguit in een ander trainingsjekkie.

Misschien is het verstandig een echte uitvinder erbij te halen. Die zal waarschijnlijk, voordat hij aan de slag gaat, tegen hem zeggen: ‘Ik adviseer een functie elders.’

 

10 mei 2021 – 3392

Ree-ben

Op zoek naar vrijheid en grondrechten beland ik in het Robbenoordbos, net buiten Wieringen in de Wieringermeer. Aan het begin van het bospad hoor ik een zwartkop zingen. Voor de zekerheid consulteer ik mijn pas geïnstalleerde Birdnet-app.

Op een kruising kijk ik gevoelsmatig naar beide kanten. Links, aan het eind, staat hij naar me te kijken. Een ree! Ik zet de kijker aan de ogen en krijg hem scherp in beeld. Aan het korte gewei te zien is het een mannetje. Hij wil zelfs even poseren voor een foto. Op gepaste afstand uiteraard.

Daarna wandelt hij kalm het bos in.

 

7 mei 2021 – 3391

Galway Girl

Op de dag dat in de Tweede Kamer opnieuw fundamentele grondrechten worden geschonden – ze worden pas teruggeven als we gevaccineerd zijn en de testsamenleving is ingevoerd – luister ik naar waar ik wel vrolijk van word.

In het millenniumjaar toog de bekende Amerikaanse singer-songwriter Steve Earle naar Ierland om voor de zoveelste keer af te kicken van drugs en drank. Hij kwam daar de mooie bodhránspeelster-zangeres Joyce Redmond tegen en schreef het nummer Galway Girl. ‘Her hair was black and her eyes were blue.’ Als snel omarmden de Ieren het als hun lijflied.

Muziek is vrij en zal dat altijd blijven!

 

6 mei 2021 – 3390

Vrijheid

Die Gedanken sind frei. De gedachten zijn vrij. Dit eeuwenoude Duitse volkslied groeide in de kampen van het Derde Rijk uit tot een van de belangrijkste protest- en verzetsliederen.

Het lied gaat over de vrijheid van de binnenwereld die in ons allemaal schuilt. Een plaats waar de ander niets over te zeggen heeft en geen toegang toe heeft. Hoe zeer fysieke vrijheid ook wordt ingeperkt, de gedachten blijven vrij.

In de buitenwereld is die gedachtenvrijheid minder absoluut. Daar houden we rekening met elkaar, zorgen we dat de vrijheidsdrang van de een die van de ander niet in de weg staat.

 

5 mei 2021 – 3389

Dienstbaar

‘Wat vind je ervan dat je oudtante dertig jaar lang geen verzetspensioen kreeg, waar ze wel alle recht op had?’ Die vraag werd mij gesteld, toen ik vanmiddag in het kader van Open Joodse Huizen vertelde over het verzetsverleden van Trien de Haan-Zwagerman uit Hoorn.

Louter omdat ze links was, werd Trien overgeslagen. Ik ben daar niet alleen nog steeds kwaad over. Het heeft bij mij een wantrouwen jegens de overheid gekweekt dat waarschijnlijk nooit meer overgaat. Ik snap hoe gedupeerden van bijvoorbeeld de Groninger gaswinning en de toeslagenaffaire zich voelen.

Ook een dienstbare overheid is nodig voor onze vrijheid.

 

4 mei 2021 – 3388

Polderarbeid

De Dag van de Arbeid, 1 mei, is in ons land geruisloos voorbijgegaan. Volgens vakbond FNV is dat niet verwonderlijk. ‘Nederland is sterk in het polderen. In plaats van stakingen en demonstraties brengen we met onderhandelingen veranderingen teweeg.’

Op de Grote Markt in Groningen werden met stoepkrijt en spuitbusverf leuzen getekend tegen klimaatverandering, racisme en oorlogsgeweld. Vooral jongeren waren vertegenwoordigd. Een aantal hoopt voorzichtig op een nieuwe linkse beweging.

Morgen vertel ik in het kader van Open Joodse Huizen in Hoorn het verzetsverhaal van mijn linkse oudtante Trien de Haan. Voor haar viel er in de oorlog niets te polderen.

 

3 mei 2021 – 3387

Vooruit

‘s Avonds zat Jesse Klaver in zijn eikeltjes-onesie met echtgenote op de bank. De kinderen waren voorgelezen en ingestopt. Tijd om te recapituleren hoe hij morgen het Notulendebat over de toeslagenaffaire zou insteken. Met negen Kamerzetels kon hij niet een grote broek aantrekken. Maar had verkenner Tjeenk Willink niet gezegd: er liggen kansen?

De volgende dag zette hij Mark Rutte voor het blok. ‘Bent u tot het inzicht gekomen dat dingen moeten veranderen?’ Ja, dat was Rutte. ‘Dat ronduit toegeven helpt om vooruit te komen,’ concludeerde Klaver.

Twee maanden later werd hij beëdigd als minister van speeltuinzaken in het kabinet-Rutte IV.

 

30 april 2021 – 3386