The Social Dilemma

Enkele weken terug berichtte ik over een anonieme flyer die bij een strandbezoek aan Callantsoog onder mijn ruitenwisser was geschoven. Daarin wordt het bestaan van zowel de maanlanding als het coronavirus betwist. Politici zijn satanisten, televisie spoelt je hersenen en abortus is moord.

Gisteren besteedde Lubach op Zondag aandacht aan de complotstapelgekte. Met enkele kliks surf je van coronavraag naar pedofielennetwerk. Dat is te danken aan de surftechniek die internetgrootmachten als Facebook, Twitter en Google hebben ontwikkeld.

In de Netflix-documentaire The Social Dilemma vertellen de bedenkers hoe zij de gebruikers van sociale media lokken, manipuleren en daaraan dik geld verdienen.

 

19 okt 2020 – 3260

Jaren ’30 (2)

De burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema, riep deze week op om corona-overtredingen te melden. Een linkse burgemeester die een kliklijn voorstelt: de wonderen zijn de wereld niet uit. Ik zal de laatste zijn die een vergelijking maakt met het kopgeld dat jodenvangers in de oorlog kregen. Maar klikken was in de jaren dertig een geliefde bezigheid bij met name rechtse groeperingen.

Ook werden NOS-medewerkers belaagd door antilockdown-demonstranten. Het torpederen van de vrijheid van meningsuiting was een methode waarvan NSB’ers gretig gebruik maakten. Mijn oudtante Trien werd tijdens haar lezingen over geboorteregeling gaande de jaren dertig getrakteerd op stenen en stinkbommen.

 

16 okt 2020 – 3259

Jaren '30

Het kan bedrijfsblindheid zijn, een boek schrijven over de jaren ’30 en met die historische bril maatschappelijke ontwikkelingen bezien. Ik schreef hier eerder al over parallellen tussen toen en nu. Zoals de opkomst van partijen met fascistische trekken, de verharding van het politieke debat en de demonisering van niet-Nederlanders.

Deze week dienden zich weer enkele voorbeelden aan. Zo wil Tweede-Kamervoorzitter Arib demonstraties bij het Kamergebouw verbieden wegens ‘intimidatie’. In 1933 verboden de burgemeesters in West-Friesland demonstraties van armen en werklozen, uit angst voor ‘opruiing’ en ‘revolutionair elan’.

De burgemeester van Den Haag ziet niets in Aribs oproep. Maar voor hoelang?

 

15 okt 2020 – 3258

 

Persco (2)

Ik snap dat je het volk in begrijpelijke taal aanspreekt. Maar als communicatieadviseur weet ik ook dat je mensen serieus moet nemen. ‘Het virus gaat niet in discussie,’ zei minister De Jonge gekscherend-minachtend tijdens de persconferentie over de nieuwe coronamaatregelen. Waarbij je kunt aanvullen: de regering ook niet. Geen woord over maatschappelijke schade als gevolg van de eerste lockdown, geen letter over maatwerk, geen seconde over hoe we moeten leren leven met het virus. Geen discussie betekent meer tegenwerping en tegenstand.

‘We hebben het virus eronder gekregen in het voorjaar.’ En die tweede golf dan? Oja, onze schuld, dikke bult…

 

14 okt 2020 – 3257

Persco

De corona-persconferentie die je wist dat zou komen, doet ook op de sociale media een tweede golf aanzwellen. Voorstanders en tegenstanders van een nieuwe lockdown wijzen voortdurend naar elkaar met een verbeten en verwijtend vingertje. De gewone burger weet in deze kakafonische pandemie niet meer wie of wat hij moet geloven.

Veel mensen zeggen: de regering heeft het beste met ons voor. Is dat wel zo? Vraag het eens de slachtoffers van de toeslagenaffaire, van de aardbevingen in Groningen of, wat verder terug in de tijd, van de woekerpolissen.

In transparantie is de overheid nooit erg sterk geweest. Vanavond wel?

 

13 okt 2020 – 3256

Marketeer

De dame met wie ik wellicht mijn biografie van Loes Hamel ga promoten is er duidelijk in. De grote boekuitgeverijen doen nauwelijks iets aan marketing. Daarvoor ontbreekt vaak de kennis. En het liefst besteden ze aandacht aan de grote schrijvers. Voor hen is marketing meestal niet nodig, want hun boeken verkopen toch wel.

Hoe zorg ik dat boekhandels mijn boek inkopen? En dat ze het aandacht geven in de winkel? Daar heb ik een vertegenwoordiger voor nodig. Het past helemaal in deze tijd van zelfredzaamheid.

Eén ding staat vast: Loes was leuk... en ze is leuk om over te lezen!

 

12 okt 2020 – 3255

Lunchroom

Ze bestaan nog, lunchrooms. De Nieuwe Rai op het Europaplein, sinds 1969, voldoet aan alle voorwaarden. Je kunt zitten aan een van de nephouten tafeltjes, waar spatschermen tussen staan. Of aan de gigantische vitrine midden in de zaak, waar fricandeau, pekelvlees, ossenworst en al het andere beleg is uitgestald.

Een zwaarlijvige vaste klant, aan zijn kleding te zien huisschilder van beroep, complimenteert de eigenaar dat hij nog steeds bestaat. ‘Het is toch allemaal flauwekul. Maar wat doe je eraan? Ze zeiden eerst tot september. Ik denk dat het juni wordt.’

De eigenaar houdt wijselijk zijn mond. De klanten luisteren mee.

 

9 okt 2020 – 3254

Miljoen werklozen

‘Sommige zzp’ers hebben door de coronacrisis geen werk meer, anderen gaan met weinig werk verder en proberen overeind te blijven. Een derde categorie zzp’ers heeft nog volop opdrachten.’

Aldus de Kamer van Koophandel, een mijns inziens hopeloze instantie. Wat blijkt? Eind maart kreeg de helft van de één miljoen ZZP’ers geen opdrachten meer. Ze hadden ook nauwelijks een buffer. In juni zag Amsterdam een sterke stijging van de armoede, mede door het grote aantal ZZP’ers en flexwerkers.

Officieel tellen we bijna een half miljoen werklozen. Inclusief de ZZP’ers is dat minstens het dubbele. Helaas is daar geen intensive care voor.

 

8 okt 2020 – 3253

Corona (26): Spoedwet

Ik heb begrepen dat wetten nooit bedoeld zijn om de waan van de dag of tijdelijke problemen in juridische kaders te plaatsen. Daarom kan ik me nog steeds niet verenigen met de ‘Spoedwet’ die de regering wil invoeren om het coronavirus te beteugelen.

Het eerste concept was een ondemocratisch gedrocht waarbij de Tweede Kamer min of meer buiten spel stond. Nu schijnt de controle van het parlement beter gewaarborgd te zijn.

Dan is mijn vraag nog steeds: waarom is deze wet nodig? Is er sprake van een ramp? Dreigt er oorlog? Staat ons land aan de rand van de afgrond?

 

7 okt 2020 – 3252

 


Levensverhalen (54)

Een half jaar na de aankondiging gingen mijn ouders in februari 1968 uit elkaar. Dat was in het rooms-dorpse Maastricht een hele vertoning. Scheiden was iets voor artiesten en bohemiens. Ook al werd er veelvuldig aan gene zijde van de schutting gevreeën, uit elkaar gaan deed je niet.

Mijn vader bleef achter in Maastricht, mijn moeder toog met de kinderen naar Amstelveen. Dichterbij de familie, terug in het vertrouwde Noord-Holland dat voor mij allesbehalve vertrouwd was. In het Westen woei het en was het beduidend kouder. En al was ik in Amsterdam geboren, ik was geïnfecteerd met een zachte ‘g’.

 

6 okt 2020 – 3251


Kubusbank

Dit weekend overleed ontwerper Jan des Bouvrie. Hij beleefde in 1969 zijn doorbraak met de ‘kubusbank’, in opdracht van meubelfabriek Gelderland. Het markeerde in wooninrichtingsland de trend van saai burgerlijk naar modern design.

Ik ben dertig jaar bezitter geweest van zo’n bank, een fraaie combinatie van stijl, eenvoud en zitcomfort. Op 2 januari 1986 zat ik in alle vroegte voor de deur van een chique en trendy meubelzaak aan de Michelangelostraat in Amsterdam-Zuid. Die stuntte traditiegetrouw met waanzinnige nieuwjaarsaanbiedingen.

Voor honderd gulden bemachtigde ik een tweedehands kubusbank met versleten bruine veloursbekleding. Na herstoffering in zwart leer was hij weer als nieuw.

 

5 okt 2020 – 3250

Coronaschaatsen

Ook op de schaatsbaan in Hoorn is het coronatijdperk ingetreden. Het afgelopen seizoen eindigde in maart, precies een week voor de lockdown. Nu moeten we ook aan de corona-spelregels geloven.

Aan het begin van de les legt onze lerares ze uit. Bij de instructies zoveel mogelijk afstand houden. Bij het schaatsen mag, omdat de sport het vereist, de anderhalve meter worden losgelaten. We mogen dus in een treintje rijden.

Een flinke domper is dat het après-schaatscafé zich ook aan het nieuwe regime moet conformeren. Omdat de les pas na 22.00 uur is afgelopen, gaat de gezellige borrel aan ons voorbij.

 

2 okt 2020 – 3249

Halszaak

Wat heb ik me op de hals gehaald. Voor mijn nieuwe boek Stakkers & Stakers, over de jaren-dertigcrisis in Noord-Hollland Noord, graaf ik diep in de archieven. Raadsverslagen, gemeente- en rijkscorrespondentie, steunaanvragen, werklozenlijsten, persoonlijke brieven, kattebelletjes: alles wat relevant lijkt, sla ik op in inmiddels honderden mappen op mijn laptop.

Daarnaast maak ik een lijst van te behandelen thema’s en

personen die extra aandacht krijgen. De visserman die orgeldraaier werd, de bakkersknecht die sjoemelde met zijn uitkering en de werkloze onderwijzer die gek werd van het niets doen.

Nu moet ik van dat alles een samenhangend verhaal zien te maken.

 

1 okt 2020 – 3248


Donor

Er ligt een schrijven van Het Nieuwe Donorregister op de mat. Geen idee wat het Oude Donorregister was trouwens.

‘U denkt er misschien liever niet over na,’ begint de brief. Als ervaren copywriter kan ik u vertellen: begin nooit een bedelbrief met ‘niet’. Inderdaad heb ik niet over het doneren van organen en weefsels nagedacht, maar dat was niet bewust.

Ik lees dat mijn hele lichaam voor donorschap in aanmerking komt. Ik kan al meteen wat doorstrepen. Huid: erfelijke aandoening. Ogen: twee kunstlenzen wegen staar. Lever: geen idee wat alcohol heeft aangericht.

Mijn hart mogen ze hebben. Met alle liefde.

 

30 sept 2020 – 3247


Corona (25): Testbeeld

Eigenlijk wilde ik niet over corona schrijven. Maar goed: 100 Woorden is ook uitlaatklep voor interne worstelingen. En ik worstel met de definities over de coronatesten.

Een attente lezer/arts legde het mij uit. Een positieve PCR-test geeft aan dat er virus-RNA is aangetroffen, maar niet in welke aantallen en ook niet of het virus dood/levend is. Positief getest is niet hetzelfde als besmettelijk – wat wel doorgaans in de media wordt gesteld – en zegt ook niet of iemand coronapatiënt is.

Draagvlak begint met transparante informatie. Dus hoe zit het nu met de tweede golf? Wat telt wel (mee) en wat niet?

 

29 sept 2020 – 3246

 

 

Shirley

In de film Shirley (2020) kampt de succesvolle romanschrijfster Shirley Jackson met een writer’s block en depressie. Haar man, hoogleraar aan een particuliere universiteit, schakelt de hulp in van een jonge promovendus en diens zwangere echtgenote. Deze Rosie krijgt de taak om enkele maanden de kettingrokende en alcoholische schrijfster te verzorgen.

Er groeit een band tussen de twee vrouwen. Maanden worden jaren en de intriges van Shirley en haar man zorgen ervoor dat het jonge echtpaar uit elkaar wordt gedreven. Rosie krijgt zelfmoordneigingen, precies als de hoofdpersoon van Shirley’s nieuwe roman.

De een zijn dood is de ander zijn brood.

 

28 sept 2020 – 3245

Corona (24): Scheiding

Volgens het coronadashboard woon ik in een waakzame regio. In Hollands Kroon zijn ‘we’ op onze hoede. Dat lijkt te werken want het afgelopen etmaal waren er 0 nieuwe besmettingen per 100.000. We zijn maar met z’n krap 50.000, dus 0 blijf 0.

Vanavond reis ik af naar ’t Gooi. Dat gebied heeft het etiket zorgelijk, met gemiddeld 10 nieuwe besmettingen per 100.000. Omdat Gooi- en Vechtstreek – bij die naam denk ik altijd meteen aan martiale capriolen – 250.000 inwoners telt, lopen/liggen daar maximaal 25 nieuwe coronapatiënten.

Corona bewerkstelligt een scheiding tussen Randstad en platteland. Ik ben een gezonde plattelander.

 

25 sept 2020 – 3244


Zwagerbier

In mijn Amsterdamse stameetcafé Kobalt, dat door corona nog steeds spaarzaam is gevuld, bestel ik een 0.0-bier. De oberes heeft nog één exemplaar van een bijzonder merk in de aanbieding. Brothers in Law 0.5 is bijzonder smakelijk, misschien wel het lekkerste alcoholarm bier dat ik ooit proefde.

De brouwerij is pas een jaar oud en gevestigd in de Jordaan. De oprichters, zwagers van elkaar, hebben alle drie ervaring in de bierwereld. Het opzetten van een nieuw biermerk lijkt me behoorlijk risicovol. Zeker nu de horeca half op zijn gat ligt.

Een beetje reclame kunnen ze dus wel gebruiken. Bij dezen.

 

24 sept 2020 – 3243

OV-foets

Nietsvermoedend loop ik de rijwielstalling naast Amsterdam CS binnen. Ik haal een OV-fiets uit de rij en laat hem scannen. Mijn OV-kaart weigert dienst. ‘U heeft geen abonnement, meneer.’

Potverdrie, ik heb er onlangs nog een gehuurd. En bovendien is een fietsabonnement gratis voor persoonlijke OV-chipkaarten. Dus van wanbetaling kan geen sprake zijn.

Een van de monteurs kan wel raden hoe het zit. ‘Krijgt u soms een nieuwe kaart? Dan hebben ze het abonnement al overgezet.’ Dat eerste is inderdaad het geval, het tweede waarschijnlijk een feit. Tsja, de NS en wissels… en het bladervalt of sneeuwt nog niet eens.

 

23 sept 2020 – 3242


Loesje in multimedialand

Wat een effect kan een mededeling op Facebook sorteren.

Mijn bericht ‘Loes Hamel zoekt een nieuwe uitgever’ – ik heb definitief afscheid genomen van Prometheus, wat inhoudt dat mijn biografie over Loes voorlopig nog niet verschijnt – wordt links en rechts opgepakt door volgers van mijn pagina en daar weer volgers van. Ik krijg suggesties, aanbiedingen, adviezen en wat al niet meer aangereikt. Dat doet de schrijvende mens goed.

Elk nadeel hep ook hier ze voordeel. Ik kan bijvoorbeeld gaan crowdfunden. En ik zie opeens ook een interactief e-book voor me. Compleet met links, foto’s, muziekfragmenten en bewegend beeld.

Loesje in multimedialand!

 

22 sept 2020 – 3241


Corona (23): Discussie

De toenemende polarisatie in onze samenleving – volgens mij begon die in de jaren ’70 ten tijde van het kabinet-Den Uyl – strekt zich ook uit tot corona.

Voorstanders van uitvoerig testen, strenge maatregelen, anderhalve meter, verplichte quarantaine en handhaving staan tegenover tegenstanders van dat al, inclusief amateurdesvirologen, antivaccers en complotgekken. Als je zoals ik niet tot het eerste kamp behoort, word je makkelijk in het tweede kamp geduwd.

Omdat we nog zo weinig weten van corona, zijn vragen voorlopig veel belangrijker dan antwoorden. En wat mij betreft voeren we een brede maatschappelijke discussie. Net als in de jaren tachtig over kernenergie.

 

21 sept 2020 – 3240

 

Strooibiljet (2)

Aan de teksten op het strooibiljet kun je aflezen in welke hoek we de anonieme afzender moeten zoeken.

Allereerst bij de complotdenkers, want ja: die maanlanding is natuurlijk in scene gezet, en covid19 een Chinees sprookje. En dat politici zich tot het satanisme hebben bekeerd – pedofilienetwerk lees je ook vaak – hoeft ook geen nader betoog. Alleen, je ziet het niet op televisie, want dat is één groot hersenspoelingsprogramma.

De Rothschilds als eigenlijke wereldheersers is een aanklacht die je hoort in antisemitisch-populistische kringen. En abortus als moordaanslag is uiteraard een christen-fundamentalistisch thema.

Even schudden en je hebt een bijzondere engrechtse cocktail.

 

18 sept 2020 – 3239

Strooibiljet

Aan de regenboogkleuren te zien, denk ik aan reclame voor LGBTIQ’ers. Het strooibiljet dat op de strandparkeerplaats van Callantsoog onder mijn ruitenwisser is geklemd heeft overduidelijk een andere boodschap en bedoeling.

 

maanlanding = disneyfilm; politici – satanist; covid19 = fake; televisie = hersenspoeling; abortus = moord; gebruik je verstand.

 

Op de achterzijde wordt zonder omhaal geschetst hoe een paar van de rijkste families (de Rothschilds voorop) de economie, de politiek, het onderwijs en de media beheersen. ‘Wat zou je doen als je erachter kwam dat je in een wereld leeft die is ingericht om jou weg te houden van de waarheid?’

 

17 sept 2020 – 3238

 


 

ZZPee

Als doorgewinterde zelfstandige zonder personeel, bonus en pensioen valt het mij steevast op dat ZZP’ers door niet-ZZP’ers worden weggezet als een groep met heel veel voordeeltjes. Ze betalen fors minder belasting door de zelfstandigenkorting, hebben daarnaast de eerste drie jaar recht op starterskorting en kunnen tal van aftrekposten optuigen.

Nu het werkelijke plaatje: ZZP’ers werken veelal tegen bescheiden uurtarieven, maken lange werkweken, hebben geen sociaal vangnet en weinig financiële buffers en vliegen er het eerst uit bij een crisis.

Dit kabinet laat de aangekondigde vermindering van de zelfstandigenkorting gewoon doorgaan. En dat terwijl grotere bedrijven flinke coronale ondersteuning krijgen. Asociaal!

 

15 sept 2020 – 3237